“We hebben geen ruimte meer om zorg te verlenen”
De huisvestingscrisis in de eerstelijnszorg
77% van de huisartsen in Nederland heeft problemen met hun praktijkruimte. Dat is geen technisch detail of organisatorisch ongemak. Het is een groeiend maatschappelijk probleem.
Bij Hartelt spreken we regelmatig met huisartsen, gemeenten en investeerders. Wat opvalt? Iedereen wéét hoe urgent het is. Iedereen wíl bijdragen. Maar in de praktijk blijven de oplossingen vaak lokaal, tijdelijk of versnipperd.
Wat we nodig hebben, is een brede, structurele aanpak. Eén die zorg niet als sluitpost ziet, maar als fundament.
Wat vertellen de cijfers ons?
Uit onderzoek van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) blijkt onder meer het volgende:
- 77% van de huisartsen zit in een praktijk die te klein, te duur of niet geschikt is.
- 52% wil verhuizen of renoveren, maar kan dat niet rondkrijgen.
- 43% kan geen extra patiënten aannemen.
- 34% kan geen nieuwe huisartsen opleiden.
En dat heeft directe gevolgen.
Voor de patiënt betekent het ==> langere wachttijden, minder beschikbaarheid, en in sommige gevallen: géén huisarts in de buurt.
Mensen met serieuze klachten moeten langer wachten of wijken uit naar spoedeisende hulp. een dure en vaak onnodige route.
Voor de huisarts betekent het ==> dagelijkse overbelasting. Praktijken die uit hun voegen barsten. Spreekkamers die worden gedeeld of geïmproviseerde spreekkamers in de keuken van de praktijk.
Geen ruimte voor uitbreiding van het team, geen ruimte om nieuwe collega’s op te leiden. En daarmee: minder toekomst voor de zorgdienstverlening.
We lopen dus niet alleen vast op papier—het gebeurt op de werkvloer, in de spreekkamer, in de wijk.
3 oorzaken die dit probleem in stand houden
We zien steeds dezelfde drie oorzaken terugkeren in gesprekken én in de data:
1. De zorg groeit, maar de ruimte blijft achter
De rol van de huisarts is in de afgelopen jaren flink uitgebreid. Steeds meer taken uit het ziekenhuis worden overgenomen in de wijk. Praktijken breiden uit, teams groeien, maar de fysieke ruimte blijft hetzelfde. En dat begint te wringen.
2. De financiering sluit niet meer aan bij de werkelijkheid
Huisartsen ontvangen een vaste vergoeding per patiënt, en die is al jaren nauwelijks aangepast. Ondertussen zijn de huur- en bouwkosten sterk gestegen. Voor veel praktijken betekent dat simpelweg: geen financiële ruimte om te investeren in nieuwe huisvesting.
3. Zorg wordt vergeten in het ruimtelijk beleid
In veel nieuwbouwprojecten is wel gedacht aan woningen, maar niet aan de maatschappelijke voorzieningen die daar bij horen—zoals een huisartsenpraktijk. Daardoor ontstaan wijken zonder plek voor zorg, terwijl de vraag daar juist groeit.
Wat is er nodig?
Wat we nodig hebben, is een landelijk gedragen aanpak, met:
- Structurele aanpassing van de vergoedingen
- Zorg als vast onderdeel van ieder bestemmingsplan
- Heldere afspraken over maatschappelijke functies in vastgoedontwikkeling
- Échte regie op dit vraagstuk
Want zorg is geen luxe. Het is basisinfrastructuur. En daar moet je bij groei op kunnen rekenen.
Waarom dit ook ónze verantwoordelijkheid is
Bij Hartelt geloven we dat zorgvastgoed niet alleen gaat over stenen, maar over wat er ín die gebouwen gebeurt. Het gaat om mensen die op tijd geholpen worden. Om zorgprofessionals die hun werk goed kunnen doen. En om vertrouwen in een zorgsysteem dat dichtbij en bereikbaar blijft.
Wij werken dagelijks aan projecten waarin zorg, vastgoed en overheid elkaar wél vinden. Maar het begint met erkennen dat dit geen tijdelijk knelpunt is. Dit is een structurele randvoorwaarde voor toekomstbestendige zorg.
We kunnen hierbij niet afwachten . Want de huisarts verdwijnt niet met één klap uit de wijk—maar wel, stap voor stap, met elke praktijk die verdwijnt door gebrek aan betaalbare en geschikte huisvesting.
Hoe kan het ook anders?
In augustus laten we graag zien hoe het ook anders kan. In Leusden renoveerden we, samen met partners, een huisartsenpraktijk tot een toekomstbestendige, toegankelijke zorgplek voor de hele wijk.
Rob Coenen
Bron: LHV Landelijke Huisartsen Vereniging
